Is de korting echt? Adviesprijs versus doorgestreepte prijs

Een doorgestreepte prijs naast een lager bedrag ziet er overtuigend uit, maar zegt op zichzelf niets. Het enige wat een korting betekent, is dat het huidige bedrag lager is dan het bedrag ernaast — en dat tweede bedrag kan van alles zijn: de adviesprijs van de fabrikant, een prijs die maar heel even gold, of gewoon een hoger bedrag dat nooit echt gevraagd is. Weten wat je ziet, begint met het onderscheid tussen twee dingen die op een prijskaartje precies hetzelfde uitzien.

Adviesprijs is iets anders dan de eigen oude prijs

Een adviesprijs komt van de fabrikant, niet van de winkel, en zegt niets over wat die specifieke winkel er eerder zelf voor vroeg. Een product met een adviesprijs van 129 euro dat al maanden voor 99 euro wordt verkocht, "kost" bij een doorstreping van die adviesprijs nog steeds 99 euro — er is dan helemaal geen korting ten opzichte van de normale verkoopprijs, ook al oogt het bord anders.

Een eigen oude prijs is iets anders: dat is wat dezelfde winkel er zelf eerder voor vroeg. Een korting op basis van die eigen prijs zegt wél iets over een daling, mits die oude prijs een reële periode heeft gegolden en niet slechts een dag voordat de "actie" begon.

De 30-dagenregel

Binnen de EU geldt een regel die precies dit tweede geval afdekt: als een winkel een "van"-prijs toont naast een actieprijs, moet die "van"-prijs de laagste prijs zijn die het product in de voorafgaande dertig dagen daadwerkelijk heeft gehad. Een winkel mag de prijs dus niet kort voor een actie kunstmatig verhogen om vervolgens een grotere korting te kunnen tonen — de doorgestreepte prijs moet de laagste prijs uit die maand zijn, niet de hoogste.

Deze regel is Europees van oorsprong en in de Nederlandse regelgeving overgenomen; ze geldt voor prijsaanduidingen bij consumentenverkoop in fysieke winkels en webshops. Het is aan de winkel om zich hieraan te houden, en aan toezichthouders om daarop te handhaven — als koper heb je zelf geen directe controle over de handhaving, maar wel over of je de vermelde korting gelooft.

Hoe je het zelf controleert

Zonder toegang tot de prijsgeschiedenis van een winkel blijft een "van"-prijs een bewering die je moet geloven of niet. Met prijsgeschiedenis erbij wordt het een feit dat je kunt narekenen: je ziet zwart-op-wit wat het product de afgelopen weken daadwerkelijk gekost heeft, los van wat er op het prijskaartje beweerd wordt.

Zo pak je het aan:

1. Zet het product op je lijst zodra je het overweegt, ook als je nog niet zeker weet of je het koopt — hoe eerder, hoe langer de geschiedenis waarmee je een latere "korting" kunt vergelijken.
2. Kijk bij een aangekondigde actie niet alleen naar het huidige bedrag, maar naar het verloop van de afgelopen weken.
3. Een prijs die vlak voor de "actie" ineens omhoogging en daarna weer terugzakt naar hetzelfde niveau, is geen echte korting — hooguit een sticker.
4. Een prijs die daadwerkelijk lager ligt dan het laagste punt van de afgelopen maand, is een reële daling die de moeite waard is.

Andere signalen naast de 30-dagenregel

De regel over de laagste prijs van de afgelopen dertig dagen gaat specifiek over de "van"-prijs bij een aankondiging van een korting. Er zijn nog een paar andere signalen die vaak samen opduiken met een twijfelachtige korting, ook los van die specifieke regel:

• Een percentage dat overal hetzelfde is. "Tot 70% korting" op een hele winkelcategorie is meestal een verzamelterm voor een paar uitschieters, niet het gemiddelde. Het gaat om het bedrag op het specifieke product dat jij overweegt, niet om het getal in de advertentie.
• Een "aanbieding" die al maanden loopt. Een korting die permanent lijkt te staan, is in de praktijk gewoon de verkoopprijs — de vergelijking met een hoger bedrag is dan alleen nog een marketingkeuze, geen tijdelijke actie.
• Kortingen die precies rond een drukke periode pieken, zoals eind november of vlak voor Sinterklaas, verdienen extra aandacht: juist dan is de verleiding voor een winkel het grootst om een prijs kunstmatig te laten oplopen vlak voordat de "korting" begint.

Wat dit niet betekent

Dit betekent niet dat elke doorgestreepte prijs onbetrouwbaar is — de meeste winkels tonen kortingen die kloppen, en de regelgeving bestaat juist om dat de norm te maken. Het betekent wel dat een sticker op zichzelf geen bewijs is, en dat een koper die zelf kan narekenen, minder snel voor de gek gehouden wordt door een uitzondering. Voor een groot deel van de aankopen maakt het weinig verschil; bij grotere bedragen, of rond drukke periodes zoals eind november, loont het narekenen wel degelijk.

Rond Black Friday duiken de meeste twijfelachtige "van"-prijzen op — lees Black Friday in Nederland voor hoe je je daarop voorbereidt. Hoe een prijsmelding precies werkt en welke productsoorten daadwerkelijk in prijs bewegen, staat uitgewerkt in prijsalarm en prijsgeschiedenis. Begin je bij nul, dan is een verlanglijstje maken de eerste stap voordat je iets gaat volgen. Zet een product met prijsgeschiedenis klaar via je lijsten.