Afscheidscadeau voor een collega: nieuwe baan of pensioen

Iemand die na twintig jaar met pensioen gaat, verdient iets anders dan een collega die na acht maanden naar een andere baan vertrekt — maar het proces om er als team uit te komen, is bij beide hetzelfde probleem: wie int het geld, hoeveel vraag je per persoon, en wat koop je uiteindelijk zodat het niet aanvoelt als een verzameling losse presentjes.

Hoeveel per collega, en wie int het

Voor een gewoon afscheid — iemand die naar een andere baan gaat na een paar jaar — ligt een bijdrage van 5 tot 15 euro per collega gebruikelijk, afhankelijk van hoeveel mensen er meedoen en hoe close het team is. Bij een pensioen na een lang dienstverband, of bij een leidinggevende die het hele bedrijf kent, ligt de norm vaak hoger: 10 tot 25 euro per persoon, soms met een aparte, hogere bijdrage van het directe team boven op een bredere ronde door de rest van het bedrijf.

Eén persoon die int, is beter dan meerdere aparte rondes. Zodra twee mensen onafhankelijk van elkaar geld ophalen voor hetzelfde afscheid, ontstaat er dubbel werk en soms zelfs dubbele cadeaus. Wijs vooraf iemand aan — vaak de leidinggevende of iemand uit het team die toch al veel schakelt — en laat diegene een duidelijk bedrag en een duidelijke deadline communiceren, ruim voor de laatste werkdag.

Waarom één groot cadeau beter valt dan tien kleintjes

Tien collega's die ieder apart een presentje van 8 euro meenemen, leveren een stapel losse dingen op die zelden bij elkaar passen — een moker, een boek, wat chocolade, een plant. Het is niet dat elk item op zich slecht is, het is dat de stapel als geheel niet overkomt als één doordacht gebaar. Diezelfde 80 euro, samengevoegd tot één cadeau, koopt iets waar iemand echt iets aan heeft: een goed stuk gereedschap, een cadeaubon voor een ervaring, of een bijdrage aan iets groters dat de vertrekkende collega toch al van plan was.

Budget per gelegenheid

Hoe je het organiseert zonder een spreadsheet

Een lijst met één cadeau erop, en een richtbedrag genoemd in de omschrijving, werkt beter dan een Excel-bestand met namen en bedragen dat rondgaat per e-mail. Iedereen die de link krijgt, ziet wat het cadeau is en hoeveel er al binnen is, en reserveert zijn bijdrage zonder dat er een aparte lijst bijgehouden hoeft te worden van wie al betaald heeft. Bij een groter team met dertig of meer collega's scheelt dat behoorlijk wat rompslomp voor wie int.

Als een collega liever geen speech wil

Niet iedereen die vertrekt, wil in het middelpunt staan. Voor iemand die liever geen grote speech of een kring collega's om zich heen op de laatste dag, is een cadeau dat rustig overhandigd wordt — bijvoorbeeld tijdens een korte koffiepauze in plaats van een aparte bijeenkomst — vaak fijner dan een groot moment. Vraag dit desnoods na bij iemand die de vertrekkende collega goed kent: het zegt niets over hoeveel het cadeau gewaardeerd wordt, en alles over hoeveel aandacht iemand prettig vindt.

Wat je beter niet geeft

Persoonlijke items die raken aan uiterlijk, leeftijd of gezondheid — een cadeau over grijs haar bij pensioen, iets over "eindelijk oud genoeg om niets te doen" — landen wisselend en soms ronduit verkeerd, zeker bij collega's die je niet heel goed kent. Humor die binnen een hecht team prima werkt, is niet automatisch geschikt voor een cadeau dat namens de hele afdeling gegeven wordt. Houd het cadeau zelf neutraal en persoonlijk aan interesses, en laat grappige kaarten of speeches apart lopen van het eigenlijke geschenk.

Geld vragen voelt voor sommige teams ongemakkelijker dan een cadeau kiezen — geld vragen in plaats van cadeaus laat zien hoe je dat toch bespreekbaar maakt. Bij een collega die na jaren dienstverband al vrijwel alles heeft, is cadeau voor iemand die alles al heeft een goed startpunt. Vertrekt iemand ook nog naar een nieuw huis rond hetzelfde moment, dan is housewarming cadeau een logische aanvulling. Zet de gezamenlijke bijdrage in een paar minuten klaar via je lijsten.